← Dossier Palestyna Aktualizacja: 29 VI 2026

Raporty o Palestynie

kluczowe ustalenia organizacji praw człowieka i ONZ

Zbiór najważniejszych raportów dokumentujących zbrodnie wojenne, akty ludobójstwa i naruszenia prawa humanitarnego w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu.

Konsensus ustaleń · stan na VI 2026

Ludobójstwo lub akty ludobójstwa w Strefie Gazy

  1. Lemkin Institute for Genocide Prevention

    amerykański instytut badawczy nazwany imieniem Raphaela Lemkina — prawnika, który stworzył pojęcie „ludobójstwa".

    Brooklyn · grudzień 2023

    Lemkin Institute uważa, że odwet Izraela na Palestyńczykach stanowi nie tylko zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości, lecz także ludobójstwo. […] Tym, co wyróżnia atak Izraela na Palestyńczyków — szczególnie w Gazie, ale od 7 października także na Zachodnim Brzegu — jest jawnie ludobójczy język używany na niemal wszystkich szczeblach izraelskiego społeczeństwa. […] Trwające zabijanie Palestyńczyków przez Izrael stanowi, jak wyjaśniliśmy, ludobójstwo w rozumieniu art. II lit. b i c Konwencji o ludobójstwie. […] Izrael jest państwem ludobójczym, które musi zostać przywrócone w ramy rządów prawa.

    (zdania ze stanowiska online — sekcje wstępna, o języku ludobójczym i konkluzja)

    strona stanowiska

  2. Specjalna Sprawozdawczyni ONZ ds. okupowanych terytoriów palestyńskich — Francesca Albanese

    niezależny ekspert mianowany przez Radę Praw Człowieka ONZ; mandat: sytuacja praw człowieka na terytoriach palestyńskich od 1967 r.

    A/HRC/55/73 · marzec 2024

    Kontekst, fakty i analiza przedstawione w niniejszym raporcie prowadzą do wniosku, że istnieją uzasadnione podstawy, by uznać, że próg wskazujący na popełnienie ludobójstwa przez Izrael został osiągnięty. W szerszym ujęciu wskazują również, że działania Izraela kierowane są ludobójczą logiką, integralną dla jego osadniczo-kolonialnego projektu w Palestynie — sygnalizując zapowiedzianą tragedię.

    (str. 2, § 7 w PDF raportu)

    strona raportu PDF683 KB EPUB48 KB

  3. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości — sprawa RPA p. Izraelowi

    główny organ sądowy ONZ (Haga, 1945); rozpatruje spory między państwami. Sprawa nr 192 wniesiona przez Republikę Południowej Afryki na podstawie Konwencji o ludobójstwie.

    środki tymczasowe · styczeń 2024

    Trybunał uznał prawa dochodzone przez RPA na podstawie Konwencji o ludobójstwie za prawdopodobne (plausible) — wystarczająco, by orzec środki tymczasowe nakazujące Izraelowi zapobiec aktom ludobójstwa.
    3środki tymczasowe
    15-2głosów (I postanowienie)
    22państwa interweniujące

    strona sprawy PDF1,5 MB EPUB121 KB

  4. Human Rights Watch — eksterminacja przez pozbawienie wody

    niezależna organizacja rzecznicza (Nowy Jork, 1978); dokumentuje naruszenia praw człowieka.

    grudzień 2024

    Human Rights Watch stwierdza zatem, że polityka Izraela stanowiła celowe stwarzanie warunków życia obliczonych na zniszczenie części ludności cywilnej Gazy. […] Spełnione są zatem wszystkie znamiona zbrodni przeciwko ludzkości w postaci eksterminacji. Izraelscy urzędnicy ponoszą odpowiedzialność za zbrodnię eksterminacji — zbrodnię, która wciąż trwa. […] Działania izraelskich władz i sił zbrojnych pozbawiające ludność Gazy dostępu do wody stanowią akty ludobójstwa w rozumieniu Konwencji o ludobójstwie i Statutu Rzymskiego MTK — celowe stwarzanie warunków życia obliczonych na fizyczne zniszczenie palestyńskiej ludności Gazy.

    (str. 165 i 176 w PDF raportu)

    strona raportu PDF9,6 MB aneks I900 KB aneks II664 KB

  5. Amnesty International — „Czujesz się jak podczłowiek"

    globalna organizacja praw człowieka (Londyn, 1961; Pokojowa Nagroda Nobla 1977); ponad 10 mln członków w 150+ krajach.

    MDE 15/8668/2024 · grudzień 2024 · 296 stron · 212 wywiadów

    W związku z powyższym Amnesty International stwierdza, że po 7 października 2023 r. Izrael popełnił i nadal popełnia ludobójstwo na Palestyńczykach w Gazie. Konieczne są dalsze postępowania MTS oraz niezależnej międzynarodowej Komisji Śledczej ONZ ds. okupowanych terytoriów palestyńskich, by zbadać odpowiedzialność Izraela na gruncie Konwencji o ludobójstwie i wskazać odpowiednie środki naprawcze.

    (str. 35–36 w PDF raportu)

    9miesięcy badań
    296stron raportu
    212wywiadów

    strona raportu PDF7,7 MB

  6. B'Tselem + Physicians for Human Rights Israel — „Nasze ludobójstwo"

    izraelskie organizacje praw człowieka (Jerozolima, 1989 / Tel Awiw, 1988) — pierwsze izraelskie NGO kwalifikujące działania własnego państwa jako ludobójstwo.

    lipiec 2025

    Analiza polityki Izraela w Strefie Gazy i jej przerażających skutków, wraz z wypowiedziami czołowych izraelskich polityków i dowódców wojskowych o celach ataku, prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Izrael podejmuje skoordynowane działania w celu umyślnego zniszczenia palestyńskiego społeczeństwa w Strefie Gazy. Innymi słowy: Izrael popełnia ludobójstwo na Palestyńczykach w Strefie Gazy.

    (str. 4 w PDF raportu)

    strona raportu PDF785 KB

  7. Palestinian Centre for Human Rights — „Voices of the Genocide" (pol. „Głosy ludobójstwa")

    najstarsza palestyńska organizacja praw człowieka (Gaza, 1995, zał. Raji Sourani); dokumentuje zbrodnie od wewnątrz Strefy Gazy — raport oparty na relacjach ocalałych zebranych na miejscu.

    sierpień 2025 · 204 strony · 1225 wywiadów · okres X 2023 – I 2025

    W świetle powyższego PCHR stwierdza, że postępowanie Izraela wobec Palestyńczyków w Strefie Gazy — poprzez aparat państwowy oraz wszystkie osoby i podmioty go wspierające, działające pod jego kierownictwem, kontrolą lub wpływem — stanowi ludobójstwo. Przez 15 miesięcy Izrael popełniał czyny zabronione na mocy art. II lit. a, b, c i d Konwencji o ludobójstwie: zabójstwa, powodowanie poważnych uszkodzeń ciała lub rozstroju zdrowia psychicznego, rozmyślne stwarzanie Palestyńczykom w Gazie warunków życia obliczonych na ich fizyczne zniszczenie w całości lub w części oraz stosowanie środków zmierzających do uniemożliwienia urodzin. Czyny te popełniono ze szczególnym zamiarem zniszczenia Palestyńczyków w Gazie jako takich.

    (str. 204 w PDF raportu — konkluzja)

    1225wywiadów z ocalałymi
    15czynników zamiaru
    4/5czynów Konwencji (art. II)

    strona raportu PDF2,8 MB

  8. International Association of Genocide Scholars (IAGS)

    największe akademickie stowarzyszenie badaczy ludobójstwa na świecie (USA, 1994).

    rezolucja · 31 sierpnia 2025 · 86% głosów za (wg komunikatu IAGS)

    IAGS deklaruje, że polityka i działania Izraela w Gazie wypełniają prawną definicję ludobójstwa z art. II Konwencji ONZ o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa (1948); deklaruje, że stanowią one zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości w rozumieniu międzynarodowego prawa humanitarnego i Statutu Rzymskiego MTK; wzywa rząd Izraela do natychmiastowego zaprzestania wszystkich tych czynów — w tym umyślnych ataków na cywilów i zabijania ich, także dzieci; głodzenia; pozbawiania pomocy humanitarnej, wody i paliwa; przemocy seksualnej i reprodukcyjnej; oraz przymusowych wysiedleń ludności.

    (str. 3 w PDF rezolucji)

    strona rezolucji PDF119 KB

  9. Komisja Śledcza ONZ ds. okupowanych terytoriów palestyńskich (przew. Navi Pillay)

    niezależna komisja powołana przez Radę Praw Człowieka ONZ w 2021 r.; b. Wysoka Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka.

    A/HRC/60/CRP.3 · wrzesień 2025

    Komisja stwierdza, że wypowiedzi izraelskich władz stanowią bezpośredni dowód zamiaru ludobójczego, a wzorzec postępowania — dowód poszlakowy; zamiar ludobójczy był jedynym rozsądnym wnioskiem dającym się wyprowadzić z całości materiału dowodowego. Komisja stwierdza zatem, że władze izraelskie i izraelskie siły bezpieczeństwa miały i nadal mają ludobójczy zamiar zniszczenia, w całości lub w części, Palestyńczyków w Strefie Gazy. Państwo Izrael ponosi odpowiedzialność za niezapobieżenie ludobójstwu, popełnienie ludobójstwa i nieukaranie ludobójstwa wobec Palestyńczyków w Strefie Gazy.

    (str. 71, § 254–255 w PDF raportu)

    komunikat OHCHR PDF A/HRC/60/CRP.31,1 MB

  10. Médecins Sans Frontières (Lekarze bez Granic)

    międzynarodowa organizacja medyczna pomocy humanitarnej (Paryż, 1971; Pokojowa Nagroda Nobla 1999).

    stanowisko · 2025

    MSF stwierdza jednoznacznie: Izrael popełnia ludobójstwo na Palestyńczykach w Gazie — i czyni to z absolutną bezkarnością.

    strona stanowiska

  11. Caritas Internationalis

    konfederacja katolickich organizacji charytatywnych (Watykan, 1951); 162 organizacje członkowskie w ponad 200 krajach; oficjalny głos charytatywny Kościoła katolickiego.

    stanowisko · 25 sierpnia 2025

    To nie jest wojna. To systematyczne niszczenie życia cywilnego. Oblężenie Gazy stało się machiną zagłady, podtrzymywaną przez bezkarność i milczenie — albo współudział — potężnych państw. […] Caritas Internationalis potępia te akty i zaniechania w najmocniejszych słowach. Stanowią one rażące pogwałcenie wartości i podstawowych zasad człowieczeństwa oraz naruszają prawo międzynarodowe, międzynarodowe prawo humanitarne i międzynarodowe prawo praw człowieka, a także liczne postanowienia konkretnych Konwencji ONZ — w tym Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa.

    (akapity środkowe stanowiska — diagnoza i kwalifikacja prawna)

    strona stanowiska

Apartheid jako reżim wobec Palestyńczyków

  1. Yesh Din — opinia prawna ws. Zachodniego Brzegu

    izraelska organizacja prawników-wolontariuszy (Tel Awiw, 2005); monitoruje izraelski reżim prawny na terytoriach okupowanych.

    opinia prawna · 2020

    To trudne do wypowiedzenia stwierdzenie, ale wnioskiem niniejszej opinii jest, że zbrodnia przeciw ludzkości w postaci apartheidu jest popełniana na Zachodnim Brzegu. Sprawcami są Izraelczycy, a ofiarami Palestyńczycy.

    (str. 57 w PDF opinii)

    strona raportu PDF673 KB

  2. B'Tselem — „Reżim żydowskiej supremacji"

    izraelska organizacja praw człowieka (Jerozolima, 1989); nazwa z hebr. „na obraz" (Rdz 1,27). Pierwsze izraelskie NGO kwalifikujące reżim jako apartheid.

    styczeń 2021

    Reżim, który używa praw, praktyk i zorganizowanej przemocy dla utrwalenia supremacji jednej grupy nad drugą, jest reżimem apartheidu. Izraelski apartheid, promujący supremację Żydów nad Palestyńczykami, nie narodził się jednego dnia ani z jednego przemówienia. To proces, który stopniowo stawał się coraz bardziej zinstytucjonalizowany i jawny. […] Te nagromadzone środki, ich wszechobecność w ustawodawstwie i praktyce politycznej oraz poparcie publiczne i sądowe, jakim się cieszą — wszystko to stanowi podstawę naszego wniosku, że próg pozwalający określić izraelski reżim mianem apartheidu został osiągnięty.

    (str. 7 w PDF; teza tytułowa raportu: „Reżim żydowskiej supremacji od Jordanu do Morza Śródziemnego: to jest apartheid")

    strona raportu PDF249 KB

  3. Human Rights Watch — „A Threshold Crossed" (pol. „Przekroczony próg")

    niezależna organizacja rzecznicza (Nowy Jork, 1978); dokumentuje naruszenia praw człowieka i wywiera presję na rządy.

    kwiecień 2021 · 213 stron

    Human Rights Watch ustaliła, że rząd izraelski realizuje zamiar utrzymania dominacji żydowskich Izraelczyków nad Palestyńczykami na całym kontrolowanym przez siebie terytorium. Na okupowanych terytoriach palestyńskich, łącznie ze Wschodnią Jerozolimą, zamiar ten łączy się z systematycznym uciskiem Palestyńczyków i nieludzkimi czynami popełnianymi wobec nich. Gdy te trzy elementy występują razem, stanowią zbrodnię apartheidu. Władze izraelskie popełniają również zbrodnię przeciwko ludzkości w postaci prześladowania — ze względu na dyskryminacyjny zamiar leżący u podstaw traktowania Palestyńczyków i poważne nadużycia popełniane na terytoriach okupowanych.

    (str. 205 w PDF raportu)

    strona raportu PDF14 MB · 213 stron

  4. Amnesty International — „Israel's Apartheid Against Palestinians" (pol. „Apartheid Izraela wobec Palestyńczyków")

    globalna organizacja praw człowieka (Londyn, 1961; Pokojowa Nagroda Nobla 1977).

    MDE 15/5141/2022 · luty 2022 · 280 stron

    Izrael stworzył i utrzymuje zinstytucjonalizowany reżim systematycznej opresji i dominacji nad Palestyńczykami, egzekwowany w Izraelu i na okupowanych terytoriach palestyńskich poprzez wzajemnie wzmacniające się dyskryminacyjne prawa, polityki i praktyki, które — ujmowane całościowo — kontrolują niemal każdy aspekt życia Palestyńczyków i rutynowo naruszają ich prawa człowieka. […] Izraelski system zinstytucjonalizowanej segregacji i dyskryminacji Palestyńczyków jako grupy rasowej, na wszystkich obszarach pod kontrolą Izraela, stanowi system apartheidu i poważne naruszenie zobowiązań Izraela w dziedzinie praw człowieka.

    (str. 29 i 267 w PDF raportu)

    strona raportu PDF4,5 MB · 280 stron

Systemowe tortury i przemoc seksualna w izraelskich aresztach po 7 X 2023

  1. UN OHCHR — raport tematyczny o zatrzymaniach

    Biuro Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka.

    lipiec 2024

    Od początku listopada 2023 r. izraelskie siły zbrojne wzięły do niewoli tysiące Palestyńczyków w Gazie — głównie mężczyzn i chłopców, ale także kobiety i dziewczęta. […] Zatrzymani byli z reguły przetrzymywani w przedłużonej, tajnej detencji bez kontaktu ze światem zewnętrznym, a ich rodzinom nie przekazywano żadnych informacji o ich losie ani miejscu pobytu — często przez tygodnie lub miesiące, co rodzi poważne obawy o wymuszone zaginięcia. […] Istnieją uzasadnione podstawy, by uznać, że doszło do rażących naruszeń praw do życia, wolności oraz wolności od tortur i innego złego traktowania, a także gwałtów i innych form przemocy seksualnej — czynów mogących stanowić również zbrodnie wojenne.

    (str. 3, § 3 i 6 oraz str. 21, § 69 w PDF raportu)

    komunikat OHCHR PDF — raport tematyczny999 KB

  2. B'Tselem — „Welcome to Hell" (pol. „Witaj w piekle")

    izraelska organizacja praw człowieka (Jerozolima, 1989); nazwa z hebr. „na obraz" (Rdz 1,27).

    sierpień 2024 · 55 świadectw · kilkanaście placówek (16 nazwanych)

    Świadectwa odsłaniają systemową, instytucjonalną politykę ciągłego znęcania się i tortur wobec wszystkich palestyńskich więźniów: częste akty dotkliwej, arbitralnej przemocy; przemoc seksualną; poniżanie i upodlenie; celowe głodzenie; wymuszone niehigieniczne warunki; pozbawianie snu; zakaz praktyk religijnych i kary za nie; konfiskatę wszelkiej własności; odmowę odpowiedniej opieki medycznej. Świadectwa więźniów obnażają skutki pospiesznego procesu, w którym kilkanaście izraelskich placówek penitencjarnych — wojskowych i cywilnych — przekształcono w sieć obozów służących znęcaniu się nad osadzonymi. Przestrzenie takie, w których każdy osadzony jest celowo skazany na dotkliwy, nieustanny ból i cierpienie, działają w istocie jako obozy tortur.

    (str. 5 w PDF raportu)

    55świadectw
    16placówek nazwanych
    60+zgonów w areszcie

    strona raportu PDF1,5 MB streszczenie178 KB EPUB EN18 KB EPUB EN/PL29 KB

  3. Komisja Śledcza ONZ ds. okupowanych terytoriów palestyńskich

    niezależna komisja powołana przez Radę Praw Człowieka ONZ w 2021 r.; przew. Navi Pillay (b. Wysoka Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka).

    październik 2024

    Tysiące dzieci i dorosłych zatrzymanych — w większości arbitralnie — zostało poddanych szeroko zakrojonej i systematycznej przemocy fizycznej, psychicznej i seksualnej, stanowiącej zbrodnie wojenne i przeciw ludzkości.

    komunikat OHCHR

Masowe zabijanie dzieci w Gazie i na Zachodnim Brzegu

  1. DCIP — „Targeting Childhood" (pol. „Cel: dzieciństwo")

    Defense for Children International Palestine — palestyński oddział międzynarodowej organizacji DCI (Ramallah, 1991); dokumentuje naruszenia praw dzieci.

    sierpień 2024 · 141 udokumentowanych przypadków · Zachodni Brzeg

    Raport przedstawia studia przypadków 141 palestyńskich dzieci zabitych przez izraelskie siły zbrojne i osadników na okupowanym Zachodnim Brzegu, łącznie ze Wschodnią Jerozolimą, między 7 października 2023 r. a 31 lipca 2024 r., zebrane przez badaczy terenowych Defense for Children International – Palestine.

    (str. 4 w PDF raportu)

    strona raportu PDF5,6 MB

  2. UNICEF — „Unimaginable horrors" (pol. „Niewyobrażalne okropności")

    agencja ONZ ds. dzieci (Nowy Jork, 1946).

    maj 2025

    Ponad 50 000 dzieci zabitych lub rannych w Strefie Gazy od października 2023 r. — od końca zawieszenia broni 18 marca 2025 r. zginęło 1 309 dzieci, 3 738 zostało rannych.

    komunikat UNICEF

Systematyczne ataki na placówki medyczne, personel i karetki

  1. WHO EMRO — analiza ataków na ochronę zdrowia

    Światowa Organizacja Zdrowia, biuro regionalne dla wschodniej części Morza Śródziemnego.

    EMHJ vol. 31 (2) · 2025

    1 280 ataków na ochronę zdrowia na okupowanych terytoriach palestyńskich między X 2023 a VI 2024 — 78,3% przypadło na Strefę Gazy. Klastry ataków z użyciem środków wybuchowych wokół szpitali Al-Shifa, Nasser i Al-Awda.

    strona artykułu

  2. WHO — „Health system at breaking point" (pol. „System opieki zdrowotnej na granicy załamania")

    Światowa Organizacja Zdrowia — wyspecjalizowana agencja ONZ ds. zdrowia publicznego (Genewa, 1948).

    maj 2025

    Tylko 19 z 36 szpitali w Gazie pozostaje częściowo funkcjonalnych. WHO zweryfikowało 697 ataków na ochronę zdrowia od X 2023.

    komunikat WHO

  3. Médecins Sans Frontières — „Gaza death trap" (pol. „Gaza: pułapka śmierci")

    międzynarodowa organizacja medyczna pomocy humanitarnej (Paryż, 1971; Pokojowa Nagroda Nobla 1999).

    2024

    MSF była świadkiem 14 miesięcy powtarzających się ataków na cywilów, demontażu niezbędnej infrastruktury cywilnej — w tym placówek ochrony zdrowia — oraz systematycznego odmawiania pomocy humanitarnej, co zdaje się stanowić fundament izraelskiej kampanii rozrywania samej tkanki społecznej Gazy. W ciągu pierwszych 12 miesięcy działań zbrojnych personel MSF doświadczył 41 ataków i aktów przemocy, w tym nalotów, ostrzału i brutalnych wtargnięć do placówek medycznych; zginęło ośmioro współpracowników MSF. Ataki na cywilów, demontaż systemu ochrony zdrowia, pozbawianie żywności, wody i zaopatrzenia stanowią formę zbiorowej kary wymierzanej przez izraelskie władze ludności Gazy.

    (str. 4–5 w PDF raportu)

    strona raportu PDF6,2 MB

Celowe zabijanie dziennikarzy

  1. Committee to Protect Journalists (CPJ) — raport 2024

    amerykańska organizacja obrony wolności prasy (Nowy Jork, 1981); od 1992 r. prowadzi globalny rejestr zabitych dziennikarzy.

    luty 2025

    124 dziennikarzy zabitych w 2024 r. — najtragiczniejszy rok w 30-letniej historii rejestru CPJ. Niemal 70% ofiar zginęło z ręki izraelskiej armii; 82 z nich to Palestyńczycy.

    strona raportu

  2. Committee to Protect Journalists (CPJ) — raport 2025

    amerykańska organizacja obrony wolności prasy (Nowy Jork, 1981); prowadzi globalny rejestr zabitych dziennikarzy od 1992 r.

    grudzień 2025

    Rekordowe 129 dziennikarzy zabitych w 2025 r. — Izrael odpowiedzialny za 2 z 3 zgonów. Izrael zabił więcej dziennikarzy niż jakikolwiek inny rząd od początku rejestru CPJ (1992).

    strona raportu

  3. Reporters Without Borders (RSF) — piąta skarga do MTK

    międzynarodowa organizacja obrony wolności prasy (Paryż, 1985).

    wrzesień 2025

    RSF złożyła już piątą skargę przeciwko Izraelowi do Międzynarodowego Trybunału Karnego — z nowymi dowodami zbrodni wojennych popełnianych systematycznie wobec palestyńskich dziennikarzy. Spośród co najmniej 210 zabitych dziennikarzy RSF ma uzasadnione podstawy sądzić, że 56 było celem ataków z powodu lub w trakcie pracy dziennikarskiej.

    strona skargi

  4. Reporters Without Borders (RSF) — „How Israel orchestrated a media blackout" (pol. „Jak Izrael zorganizował medialny blackout regionu objętego wojną")

    międzynarodowa organizacja obrony wolności prasy (Paryż, 1985); coroczny World Press Freedom Index.

    2024

    Izrael celowo zorkiestrował medialny blackout regionu objętego wojną — zakaz wjazdu zagranicznych korespondentów + systematyczne zabijanie palestyńskich dziennikarzy w Gazie.

    strona raportu

Zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciw ludzkości — nakazy aresztowania Netanjahu i Gallanta

  1. Międzynarodowy Trybunał Karny — Izba Wstępna I

    stały trybunał karny (Haga, Statut Rzymski 1998); ściga jednostki za zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciw ludzkości, ludobójstwo i agresję. Palestyna ratyfikowała Statut w 2015 r.

    21 listopada 2024 · jednogłośne orzeczenie

    Izba Wstępna I wydała nakazy aresztowania B. Netanjahu i J. Gallanta za zbrodnie wojenne (głodzenie jako metoda prowadzenia wojny, ataki na ludność cywilną) oraz zbrodnie przeciw ludzkości (morderstwo, prześladowanie, inne nieludzkie czyny) — popełnione od 8 X 2023 do co najmniej 20 V 2024.

    komunikat MTK

Wybór i redakcja: J. Sypiański · sypian.ski / palestyna / raporty
Pliki EPUB przygotowane przez J. Sypiańskiego z oryginałów PDF.