← Dossier Palestyna Aktualizacja: 29 VI 2026

Literatura o Palestynie

po polsku — przekłady i oryginały

Książki dostępne w języku polskim — przekłady klasyki i reportaże palestyńskie oraz polskie oryginały.

Przekłady z arabskiego

Okładka: Jestem stamtąd, jestem stąd

Murid al-Barghusi Mourid Barghouti

Jestem stamtąd, jestem stąd

Wulidtu hunak, wulidtu huna (2009)

Wydawnictwo Czarne, 2014 · tłum. Hanna Jankowska · z arabskiego

Wspomnienia Barghusiego — palestyńskiego poety — o dziedziczeniu wygnania i urodzeniu wnuka w Kairze. Jeden z najpiękniejszych literackich głosów palestyńskiego exodusu.

Okładka: Drobny szczegół

Adanijja Szibli Adania Shibli

Drobny szczegół

Tafsil sanawi (2017)

Wydawnictwo Drzazgi, 2023 · tłum. Hanna Jankowska · z arabskiego

Nowela Szibli w dwóch częściach: mord i gwałt dokonany przez izraelskich żołnierzy w 1949 r. oraz palestyńska kobieta szukająca śladów zbrodni siedemdziesiąt lat później. Wywołała kontrowersje przy przyznaniu nagrody targów frankfurckich w 2023 r.

Przekłady z innych języków

Okładka: Za ostatnim niebem

Edward W. Said

Za ostatnim niebem. Palestyńczycy

After the Last Sky: Palestinian Lives (1986)

Aletheia, 2002 · tłum. Michał Lipszyc · z angielskiego

Eseistyczno-dokumentalna refleksja Saida o palestyńskiej egzystencji pod okupacją i w diasporze — splot eseju politycznego z fotografiami Jeana Mohra. Jedyna dotychczas potwierdzona polska edycja Saida.

Okładka: Palestyńskie wędrówki

Radża Szahade Raja Shehadeh

Palestyńskie wędrówki. Zapiski o znikającym krajobrazie

Palestinian Walks: Notes on a Vanishing Landscape (2007, Nagroda Orwell)

Karakter, 2011 (4. wyd. 2024) · tłum. Anna Sak · z angielskiego

Sześć pieszych wypraw przez Zachodni Brzeg — każda portret krajobrazu i jego postępującego znikania pod osadnictwem. Najczęściej wznawiany tytuł palestyński na polskim rynku.

Okładka: Dlaczego Izrael boi się Palestyny?

Radża Szahade Raja Shehadeh

Dlaczego Izrael boi się Palestyny?

What Does Israel Fear from Palestine? (2024)

Karakter, 2024 · tłum. Anna Sak · z angielskiego

Esej prawnika i pisarza o strukturze lęku leżącego u podstaw izraelskiej polityki — od prawa do narracji historycznej.

Okładka: Palestyna: wojna stuletnia

Raszid al-Chalidi Rashid Khalidi

Palestyna: wojna stuletnia

The Hundred Years' War on Palestine (2020)

Wydawnictwo Literackie, 2025 · tłum. Anna Dzierzgowska · z angielskiego

Historyk z Columbii analizuje konflikt jako kolonialną wojnę osadniczą w sześciu kampaniach — od deklaracji Balfoura do dziś, z dokumentami rodzinnymi i archiwami. Syntetyczna historia polityczna.

Okładka: Czystki etniczne w Palestynie

Ilan Pappé

Czystki etniczne w Palestynie

The Ethnic Cleansing of Palestine (2006)

Książka i Prasa / Biblioteka Le Monde Diplomatique, 2017 · tłum. Anna Sak · z angielskiego

Izraelski historyk dokumentuje planową depopulację Palestyny w 1948 r. — Plan Dalet, 530 wyludnionych wsi, wypędzenie 750 tysięcy Palestyńczyków. Najchętniej cytowana akademicka analiza Nakby.

Okładka: Kiedy i jak wynaleziono naród żydowski

Szlomo Zand Shlomo Sand

Kiedy i jak wynaleziono naród żydowski

Comment le peuple juif fut inventé (2008)

Wydawnictwo Akademickie Dialog, 2019 · tłum. Hanna Zbonikowska-Bernatowicz · z francuskiego

Izraelski historyk z Uniwersytetu Tel Awiwu dekonstruuje mit „narodu wiecznego" — pokazuje, że nowoczesny syjonizm zbudował narrację o diasporze i powrocie z materiałów biblijnych i romantycznego nacjonalizmu XIX w. Nagroda Médicis essai we Francji.

Okładka: Siódmy milion

Tom Segew Tom Segev

Siódmy milion. Izrael — piętno Zagłady

Ha-Milyon ha-shvi'i (1991)

Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012 · tłum. Barbara Gadomska · z hebrajskiego

Izraelski dziennikarz i historyk żydowskiego pochodzenia. „Siódmy milion" to Żydzi w Palestynie — świadkowie Zagłady z odległości. Segev bada, jak trauma Holokaustu ukształtowała tożsamość Izraela i jak instrumentalizowano ją politycznie — od procesu Eichmanna po wojnę sześciodniową.

Okładka: Moralna abdykacja

Didier Fassin

Moralna abdykacja. Dlaczego świat nie powstrzymał zagłady Strefy Gazy?

Une étrange défaite (2024)

Obroty, 2026 · tłum. Oskar Hedemann · z francuskiego

Socjolog i lekarz analizuje pierwsze sześć miesięcy po 7 października 2023 r. — przemilczenia mediów, kontrolę narracji i zagłuszanie głosów humanitarnych przez oskarżenia o antysemityzm. Dokumentacja moralnej kapitulacji zachodnich elit.

Okładka: Jeden dzień z życia Abeda Salamy

Nathan Thrall

Jeden dzień z życia Abeda Salamy. Reportaż

A Day in the Life of Abed Salama (2023)

Znak Literanova, 2024 · tłum. Monika Bukowska · z angielskiego · Pulitzer 2024

Palestyński ojciec szuka syna po wypadku autobusu szkolnego pod Jerozolimą. Thrall śledzi losy kilkunastu postaci, by pokazać anatomię życia pod izraelską kontrolą — mur, checkpointy, dwa systemy prawne. Nagroda Pulitzera 2024 w kategorii non-fiction.

Polskie oryginały

Okładka: Oczy zasypane piaskiem

Paweł Smoleński

Oczy zasypane piaskiem. Notatki z Palestyny

Wydawnictwo Czarne, 2014 (wznow. 2021)

Reportaż z Jerozolimy, Gazy i wsi Zachodniego Brzegu. Smoleński dokumentuje codzienność pod okupacją bez retoryki — jeden z kluczowych głosów polskiego dziennikarstwa o Palestynie.

Okładka: Gaza. Rzecz o kulturze eksterminacji

Paweł Mościcki

Gaza. Rzecz o kulturze eksterminacji

Karakter, 2025

Filozoficzny esej badacza z IBL PAN o tym, co kultura może powiedzieć wobec eksterminacji — napisany w bezpośredniej reakcji na wydarzenia 2023–2024.

Okładka: Kiedyś wszyscy byliśmy tu ludźmi

Dalia Mikulska

Kiedyś wszyscy byliśmy tu ludźmi. Reportaże z Palestyny

Wydawnictwo Filtry, 2025

Reportaże polskiej dziennikarki z Palestyny — relacje bezpośrednie z terenu. Najświeższy głos polskiego reportażu.

Wybór: J. Sypiański · sypian.ski/palestyna